ธรรมชาติของจิต
วศิน อินทสระ
ธรรมดาจิตนี้เป็นธรรมชาติที่บริสุทธิผ่องแผ่วสะอาดยิ่งนัก แต่ต้อสับสนวุ่นวายฟุ้งซ่านไปเพราะอารมณ์ต่างๆ มารบกวน และเราก็ยินยอมให้มันรบกวนอยู่อย่างนั้น ธรรมชาติของจิตเหมือนน้ำที่ใสสะอาด ไม่มีสีไม่มี่กลิ่นแต่ต้องเป็นสีต่างๆ ไปเพราะสิ่งที่มาผสม สิ่งนี้เป็นสิ่งที่มารบกวนความสุขสงบของจิต ความรัก ความโลภ ความโกรธ ความหลงก็เป็ฯกิเลสร้ายที่มารบกวนคอยรังควาญให้บุคคลต้องวุ่นวายใจอยู่ตลอดเวลา มิได้หยุดหย่อนเลย บุคคลอันความรักแล้วแม้จะครึ้มใจเพลิดเพลินในเบื้องต้น แต่ต้องลงท้ายด้วยความขมขื่น มีภาระหนักตามมามิได้ขาดสาย เต็มไปด้วยความเหน็ดเหนื่อยและจำทน
เหมือนบุคคลครอบมงกุฎไว้บนศรีษะ ทีแรกๆก็รู้สึกครึ้มใจและเป็นสิ่งที่สะดุดตา คนทั้งหลายก็หมายปองปราถนา เมื่อเวลาผ่านไปก็รู้สึกปวดหัว อยากจะปลดลงมาวางแต่ก็วางไม่ได้ เข้าต้องจำทนหนักและเหนื่อย
ความรักก็เช่นกัน
อนึ่งอุปมา เหมื่อนสวนดอกไม้นานาพันธุ์อันบานสระพรั่ง ยั่วยวนใจบุรุษและสตรีให้เข้าชม เมื่อได้เข้าชมสมปราถนาแล้วก็เพลิดเพลินอยู่อย่างนั้นสักระยะหนึ่ง เพียงไม่ถึงชั่วครึ่งวันก็เบื่อ และอยากจะออกมาเสียโดยเร็วพลันเพื่อพักผ่อน แต่สวนดอกไม้ก็ได้ปิดเสียแล้ว เขาต้องจำทนอยู่ในสวนนั้นด้วยความหนักอกหนักใจ และคอยบอกผู้ที่จะเข้าไปว่า อย่าเข้ามาเลยไม่มีอะไรดอก มีแต่ความเหน็ดเหนื่อยเมื่อยล้าเป็นผล
แต่คนที่ยังไม่ได้เข้าชมหาฟังไม่ ยังคงเข้าไปอยู่อย่างนั้นเอง และในที่สุดต้องตกอยู่ในสภาวะอย่างเดียวกัน นี้เหละคำพังเพยที่ว่า
คนในอยากออก คนนอกอยากเข้า
